محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
446
تحفه خانى ( فارسى )
اسبغول را كه اگر گويند بر وى ده . . . و مهلك است و يا مغز تخم كدو و مغز تخم خيارين از هر يك ده درم اسبغول و تخم ريحان و تخم زوف از هر يك سه درم و طباشير سفيد و گل ارمنى از هر يك مجموع ادويه غير از تخم اسبغول و تخم ريحان نيمه را كوفته و بروغن بادام چرب كرده و يا بروغن گل مقدار چهار مثقال بايد خوردن و غذا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و كدوى تر اگر وقتش باشد و چكانيدن روغن بادام نيمگرم بر محل وجع بر معده مفيد است و درين علت صاحبش از خوردن شراب بايد كه اجتناب نمايد و علاج در نوع ثالث خوردن آب انار ناردانست مقدار سه اوقيه كه بست و نيم مثقال مىشود و قند هفت مثقال به او آميخته بايد خوردن و يا اسبغول دو درم پاك كرده همچنانكه درست در گل بايد زد تا لعاب دهد بايد خورد و يا لعاب دانه بهى يا لعاب اسبغول از هركدام ده درم به آب برف بايد خوردن و اگر ازين معالجه تاخير كنند بهتر است اگر چنانچه وجع شديد نباشد زيرا كه خوردن لعاب بمبالغه موجب و مورث زلق الامعاست و ضعف معده و اما اگر به قوت باشد و يا آب سرد دهد دو فائده دارد آنكه لعاب بذات خود مسكن است بلعابى كه دارد و مستانه لعابيست كه بر سطح معده است كه او را از آفات كه برو مرور مىكند نگاه مىدارد و چون بارد بالفعل باشد برودت موجب تكثيف و تحديد عضو ماؤف است و اين هر دو غرض درين مقام مطلوبست زيرا كه روده عضويست كه جرم رقيق دارد بمرور اخلاط خراشيده و تراشيده مىشود و چون به برودت كثافت او را حاصل شود روده سوراخ نمىشود و ملاحظه طبيب در اين اينست و خوردن شيرهء تخم خرفه مقدار بست و سه مثقال با نيم درم طباشير و هفت مثقال قند بسيار مفيد است و غذا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و علاج در قسم چهار تنقيه امعا است از ماده